Chùa Đất Sét Sóc Trăng: Ngôi Chùa Độc Nhất Vô Nhị

Bước qua cánh cổng ngôi chùa nhỏ giữa lòng thành phố Sóc Trăng, du khách như lạc vào một thế giới khác: hàng nghìn pho tượng Phật, linh thú, đài sen đều được nặn từ đất sét, còn giữa chính điện là cặp nến cao lớn lặng lẽ cháy suốt mấy chục năm chưa tắt. Đó là chùa Đất Sét Sóc Trăng, hay còn gọi là Bửu Sơn Tự. Ngôi chùa này ở đâu, ai là người tạo nên cả nghìn bức tượng đất sét, những cây nến khổng lồ cháy bao lâu, nên tham quan thế nào và kết hợp điểm nào gần đó? Bài viết của Du Lịch Bình Minh — đơn vị chuyên tour Miền Tây từ năm 2008 — sẽ tổng hợp chi tiết ngay dưới đây.

📍 Xem thêm các địa điểm du lịch Sóc Trăng nổi bật khác, tổng hợp chi tiết kèm kinh nghiệm tham quan từng nơi.

Chùa Đất Sét Sóc Trăng ở đâu, vì sao độc nhất vô nhị?

Chùa Đất Sét tọa lạc tại số 286 đường Tôn Đức Thắng, Khóm 1, Phường 5, thành phố Sóc Trăng. Tên chữ Hán của chùa là Bửu Sơn Tự, nhưng người dân quen gọi là "chùa Đất Sét" bởi gần như toàn bộ tượng thờ và nhiều hạng mục trong chùa đều được tạo nên từ đất sét.

Điều làm nên sự độc đáo của chùa nằm ở chỗ: đây vốn là nơi tu tại gia của dòng họ Ngô, được lập từ đầu thế kỷ 20 và ban đầu chỉ là một am nhỏ bằng cây lá. Trải qua bàn tay của một người, ngôi am khiêm tốn ấy đã trở thành quần thể với hàng nghìn pho tượng đất sét cùng những cây nến khổng lồ — một công trình hiếm thấy trong các ngôi chùa ở Miền Tây.

Ai tạo nên hàng nghìn tượng đất sét trong chùa?

Người làm nên cả nghìn pho tượng trong chùa là ông Ngô Kim Tòng (sinh năm 1909, mất ngày 18 tháng 7 năm 1970), đời trụ trì thứ tư của dòng họ Ngô. Tương truyền thuở trẻ ông lâm bệnh nặng, được đưa vào chùa khấn Phật và dần bình phục, từ đó ông một lòng theo đạo và dồn tâm sức tôn tạo, mở rộng ngôi chùa.

Ròng rã khoảng 42 năm (từ khoảng năm 1928 đến khi qua đời năm 1970), ông Ngô Kim Tòng đã đắp nên khoảng 1.900 pho tượng Phật cùng hơn 200 linh thú và nhiều hạng mục khác, tất cả đều bằng đất sét. Đất sét được pha với bột nhang và keo ô dước để không nứt nẻ, sau đó sơn phết, đánh dầu bóng tỉ mỉ. Ngay cả 24 cây cột gỗ chống đỡ ngôi chùa cũng được ốp đất sét và đắp hình rồng uốn lượn.

Tượng thờ trong chùa thể hiện điều gì?

Hệ thống tượng thờ ở chùa Đất Sét thể hiện rõ tư tưởng "Tam giáo đồng nguyên" — sự hòa hợp giữa ba dòng Phật giáo, Nho giáo và Lão giáo. Đây là nét tư tưởng đặc trưng của người lập chùa và các thế hệ truyền thừa.

Trong chính điện, du khách có thể bắt gặp tượng Phật A Di Đà, Di Lặc, Quan Thế Âm bên cạnh Khổng Tử, Ngọc Hoàng Thượng đế, Lão Tử, Diêu Trì Kim Mẫu... Hai công trình đất sét nổi bật nhất là tháp Đa Bảo cao 13 tầng (mỗi tầng có 16 cửa, mỗi cửa đặt một tượng Phật) và Bảo Tòa Liên Hoa — đài sen tượng trưng cho bánh xe pháp luân. Sự đa dạng ấy khiến chùa vừa là nơi chiêm bái, vừa là một bảo tàng nghệ thuật tạo hình bằng đất.

Bộ nến khổng lồ trong chùa cháy bao lâu rồi?

Bên cạnh tượng đất sét, chùa Đất Sét còn nổi tiếng với 8 cây nến (đèn cầy) khổng lồ do ông Ngô Kim Tòng đúc năm 1940, tổng cộng khoảng 1,4 tấn sáp. Trong đó có 6 cây lớn nặng khoảng 200 kg mỗi cây và 2 cây nhỏ nặng khoảng 100 kg mỗi cây.

Để đúc nến, sáp nguyên chất được chặt nhỏ, nấu cho lỏng rồi đổ vào khuôn làm bằng tôn lợp nhà cuộn lại; sau khoảng một tháng nến mới nguội để gỡ khuôn và trang trí. Điều khiến nhiều du khách kinh ngạc là hai cây nến nhỏ đã được thắp liên tục ngày đêm kể từ khi ông Ngô Kim Tòng qua đời (ngày 18/7/1970) cho đến nay vẫn chưa cháy hết. Theo ước tính của nhà chùa, mỗi cây nến lớn nếu cháy liên tục phải mất khoảng 70–80 năm mới tàn.

Chính cặp nến cháy bền bỉ suốt mấy chục năm cùng những cây nến lớn còn nguyên đã trở thành "đặc sản" tâm linh khiến nhiều du khách tìm đến chùa.

Chùa Đất Sét được công nhận di tích chưa?

Năm 2011, chùa Đất Sét được Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh, thuộc lĩnh vực kiến trúc – nghệ thuật. Đây là sự ghi nhận cho giá trị độc đáo của một quần thể tạo hình bằng đất sét hiếm có.

Với người dân Sóc Trăng, chùa Đất Sét không chỉ là nơi chiêm bái mà còn là niềm tự hào về sự khéo léo, bền bỉ của một con người. Ngôi chùa cũng góp mặt trong nhiều hành trình khám phá văn hóa độc đáo của Miền Tây bên cạnh hệ thống chùa Khmer rực rỡ của vùng đất này.

Tham quan chùa Đất Sét cần lưu ý gì?

Chùa Đất Sét nằm ngay trong nội ô thành phố Sóc Trăng nên rất dễ ghé thăm, thường được đưa vào cùng tuyến tham quan các ngôi chùa nổi tiếng khác. Một vài lưu ý giúp chuyến viếng chùa trọn vẹn:

• Ăn mặc kín đáo, lịch sự, giữ trật tự và đi nhẹ nói khẽ vì đây là nơi thờ tự.
• Không chạm tay lên tượng và các hiện vật đất sét để bảo vệ tác phẩm dễ hư hỏng theo thời gian.
• Quan sát kỹ cặp nến đang cháy giữa chính điện và những cây nến lớn còn nguyên đặt hai bên.
• Kết hợp tham quan chùa Dơi (chùa Mã Tộc) và chùa Chén Kiểu để hiểu thêm văn hóa chùa chiền đặc sắc của Sóc Trăng.

Vì các điểm nằm gần nhau trong và quanh thành phố, du khách có thể tham quan chùa Đất Sét cùng vài ngôi chùa khác chỉ trong nửa ngày trước khi tiếp tục hành trình.

Câu hỏi thường gặp

Chùa Đất Sét Sóc Trăng nằm ở đâu?

Chùa Đất Sét (tên chữ là Bửu Sơn Tự) tọa lạc tại số 286 đường Tôn Đức Thắng, Khóm 1, Phường 5, thành phố Sóc Trăng. Chùa nằm ngay trong nội ô nên rất thuận tiện kết hợp tham quan cùng các điểm khác trong thành phố.

Vì sao gọi là chùa Đất Sét?

Vì gần như toàn bộ tượng thờ, linh thú, đài sen và nhiều hạng mục trong chùa đều được nặn từ đất sét pha bột nhang và keo ô dước. Khoảng 1.900 pho tượng Phật cùng hơn 200 linh thú đều do ông Ngô Kim Tòng đắp bằng tay trong suốt khoảng 42 năm.

Cặp nến trong chùa cháy bao lâu rồi?

Hai cây nến nhỏ trong chùa được thắp liên tục ngày đêm từ khi ông Ngô Kim Tòng qua đời ngày 18/7/1970 đến nay vẫn chưa cháy hết. Theo ước tính của nhà chùa, mỗi cây nến lớn nếu cháy liên tục phải mất khoảng 70–80 năm mới tàn.

Chùa Đất Sét có phải di tích không?

Đúng vậy. Năm 2011, chùa được Ủy ban nhân dân tỉnh Sóc Trăng công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh thuộc lĩnh vực kiến trúc – nghệ thuật, ghi nhận giá trị độc đáo của quần thể tượng và công trình bằng đất sét.

Người sáng lập

Trần Văn Cảnh — Du Lịch Bình Minh

Hơn 15 năm gắn bó với nghề lữ hành và cho thuê xe du lịch, tôi đã đồng hành cùng rất nhiều đoàn khách trên khắp các nẻo đường Miền Tây. Tôi hiểu điều du khách cần nhất không phải những lời quảng cáo hoa mỹ, mà là thông tin trung thực và sự chu đáo trong từng chặng đường. Đó là lý do tôi cùng đội ngũ Du Lịch Bình Minh biên soạn mỗi nội dung tại đây dựa trên kinh nghiệm tổ chức tour thực tế — để bạn có thể tham khảo, tin tưởng và chủ động lên kế hoạch cho chuyến đi của mình.