Khóm Cầu Đúc Hậu Giang: Trái Khóm Ngọt Trứ Danh Miền Tây

Dọc bờ sông Cái Lớn ở vùng Vị Thanh, những cánh đồng khóm trải dài tít tắp trên nền đất phèn chua, trái nào trái nấy vàng ươm, mắt lồi căng mọng dưới nắng. Đó chính là quê hương của khóm Cầu Đúc Hậu Giang — trái khóm trứ danh đã gắn bó với người dân nơi đây ngót một thế kỷ. Khóm Cầu Đúc là giống gì, vì sao ngọt thanh ít rát lưỡi, tên gọi từ đâu, được công nhận ra sao và chế biến thành những món ngon nào? Du Lịch Bình Minh — đơn vị chuyên tour Miền Tây từ năm 2008 — sẽ giúp bạn hiểu rõ về đặc sản này.

Khóm Cầu Đúc Hậu Giang là gì?

Khóm Cầu Đúc là loại khóm (dứa) giống Queen được trồng tập trung ở vùng Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang, nổi tiếng nhờ vị ngọt thanh, ít xơ, ít nước, ăn giòn và ít rát lưỡi. Đây là một trong những đặc sản trái cây nổi bật bậc nhất của vùng đất phèn Tây Nam Bộ.

Giống khóm này được trồng tại khu vực Vị Thanh từ khoảng những năm 1930. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng đất phèn chua ven sông Cái Lớn, trái khóm ở đây có hương vị riêng biệt mà nhiều vùng khác khó sánh được, dần trở thành thương hiệu nông sản gắn liền với tên đất Hậu Giang.

Vì sao có tên gọi "khóm Cầu Đúc"?

Tên gọi "Cầu Đúc" bắt nguồn từ một cây cầu đúc bằng xi măng bắc ngang sông Cái Lớn tại xã Hỏa Tiến. Ngày trước, người dân thường mang khóm ra khu vực cây cầu này để bán, lâu dần cái tên "khóm Cầu Đúc" được gọi quen rồi thành thương hiệu cho cả vùng khóm.

Câu chuyện cái tên cho thấy đặc sản này gắn bó mật thiết với đời sống và địa danh của người dân Vị Thanh. Từ một loại nông sản bán dạo bên cầu, khóm Cầu Đúc đã vươn lên thành một trong những niềm tự hào của văn hóa độc đáo của Miền Tây.

Đặc điểm trái khóm Cầu Đúc

Khóm Cầu Đúc thuộc giống Queen, trái có hình trụ, màu vàng đậm, nhiều mắt lồi, hố mắt sâu, cuống ngắn và lõi nhỏ. Phần thịt vàng sậm, ít xơ, ít nước, ăn giòn ngọt và ít rát lưỡi — chính những đặc tính này tạo nên thương hiệu riêng cho trái khóm vùng Vị Thanh.

Các thông số trên được ghi nhận trong bản mô tả chỉ dẫn địa lý chính thức của sản phẩm, cho thấy đây là loại khóm có trái lớn, nhiều mắt và tỷ lệ thịt ăn được khá cao so với nhiều giống khóm khác.

Khóm Cầu Đúc được công nhận như thế nào?

Khóm Cầu Đúc đã trải qua hai mốc công nhận quan trọng về sở hữu trí tuệ. Năm 2006, sản phẩm được Cục Sở hữu Trí tuệ công nhận nhãn hiệu hàng hóa "Khóm Cầu Đúc Hậu Giang". Đến ngày 23/11/2020, Cục Sở hữu Trí tuệ tiếp tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00092 cho sản phẩm khóm "Cầu Đúc".

Khu vực chỉ dẫn địa lý bao gồm xã Vĩnh Viễn A (huyện Long Mỹ) cùng phường VII và các xã Vị Tân, Hỏa Lựu, Tân Tiến, Hỏa Tiến thuộc thành phố Vị Thanh. Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý giúp khẳng định nguồn gốc, chất lượng đặc thù và nâng cao giá trị thương hiệu cho trái khóm vùng đất này.

Những món ngon chế biến từ khóm Cầu Đúc

Khóm Cầu Đúc được người dân tận dụng gần như trọn vẹn, từ trái đến thân, chế biến thành rất nhiều món ăn và sản phẩm đậm chất đồng quê Miền Tây. Trái khóm có thể ăn tươi, ép nước, hoặc nấu thành những món dân dã nức tiếng.

• Canh chua khóm: nấu cùng cá đồng, vị chua ngọt tự nhiên của khóm làm dậy hương nồi canh.
• Khóm kho cá: khóm kho cùng cá tra, cá rô và các loại cá khác, thấm vị đậm đà.
• Thịt ba rọi xào khóm chua ngọt: món mặn quen thuộc trong bữa cơm nhà.
• Củ hủ khóm (cù hủ khóm): phần lõi non của cây khóm đem xào tôm, kho thịt hoặc làm dưa chua.
• Dưa chua khóm, mứt, kẹo, rượu khóm: các món để dành và làm quà.

Ngoài món ăn, khóm còn được chế biến thành nước khóm ép, khóm sấy khô không tẩm đường, mứt, kẹo, rượu và nước giải khát có ga. Đáng chú ý, các món ăn từ khóm Cầu Đúc từng được Tổ chức Kỷ lục châu Á ghi nhận trong danh sách những món ăn đặc sản tiêu biểu của Việt Nam, một dấu ấn cho thấy sức hấp dẫn của trái khóm vùng Vị Thanh.

Tham quan cánh đồng khóm Cầu Đúc khi đi tour Hậu Giang

Khi về Hậu Giang, du khách có thể ghé thăm vùng khóm Cầu Đúc ở Hỏa Tiến (thành phố Vị Thanh), nơi hình thành làng du lịch cộng đồng gắn với cánh đồng khóm. Đây là dịp để ngắm những ruộng khóm bạt ngàn, tìm hiểu cách trồng và thưởng thức món ngon từ khóm ngay tại nguồn.

Vùng khóm Cầu Đúc rất dễ ghép vào hành trình khám phá Hậu Giang cùng các điểm đến khác:

• Kết hợp tham quan Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng — "lá phổi xanh" của vùng Tây Nam Bộ.
• Ghé chợ nổi Ngã Bảy (Phụng Hiệp) — phiên chợ trên sông gắn với đời sống miệt vườn Hậu Giang.
• Thưởng thức khóm tươi và mua khóm sấy, mứt khóm về làm quà cho người thân.

Xem thêm danh mục theo số ngày: Tour Miền Tây 1 ngày · Tour Miền Tây 2 ngày · Tour Miền Tây 3 ngày · Tour Miền Tây 4 ngày

Câu hỏi thường gặp

Khóm Cầu Đúc là giống khóm gì?

Khóm Cầu Đúc thuộc giống Queen (Nữ hoàng), trồng tập trung ở vùng Vị Thanh, Hậu Giang. Trái có màu vàng đậm, mắt lồi, hố mắt sâu, thịt ít xơ ít nước, ăn giòn, vị ngọt thanh và ít rát lưỡi nên rất được ưa chuộng.

Vì sao khóm có tên là "Cầu Đúc"?

Tên gọi xuất phát từ một cây cầu đúc bằng xi măng bắc ngang sông Cái Lớn tại xã Hỏa Tiến. Người dân thường mang khóm ra khu vực cây cầu này để bán, lâu dần thành tên gọi quen thuộc "khóm Cầu Đúc".

Khóm Cầu Đúc được công nhận chỉ dẫn địa lý khi nào?

Ngày 23/11/2020, Cục Sở hữu Trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00092 cho sản phẩm khóm "Cầu Đúc". Trước đó, năm 2006, sản phẩm đã được công nhận nhãn hiệu hàng hóa "Khóm Cầu Đúc Hậu Giang".

Khóm Cầu Đúc chế biến được những món gì?

Trái khóm có thể ăn tươi, ép nước hoặc nấu canh chua, kho cá, xào thịt ba rọi chua ngọt, làm dưa chua. Củ hủ khóm dùng xào tôm hay kho thịt. Khóm còn được làm mứt, kẹo, rượu, khóm sấy và nước giải khát.