Làng Nghề Trống Long An: Tiếng Trống Trăm Năm Bình An

Bên dòng Vàm Cỏ Tây hiền hòa, có một xóm nhỏ mà mỗi sớm chiều lại vọng ra tiếng "cắc, tùng" rộn rã, nơi những bàn tay chai sần vẫn căng từng tấm da trâu, đẽo từng thớ gỗ để giữ lấy hồn cốt nghề xưa — đó là làng nghề trống Long An ở Bình An, vùng hạ Tân Trụ. Làng nghề này có từ bao giờ, ai là ông tổ, trống làm ra sao, vì sao được công nhận di sản và đến đó tìm hiểu thế nào? Du Lịch Bình Minh — đơn vị chuyên tour Miền Tây từ năm 2008 — sẽ giúp bạn hiểu rõ về tiếng trống trăm năm này.

Làng nghề trống Long An nằm ở đâu?

Làng nghề trống Bình An nằm ở xã Bình Lãng, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, nép mình bên dòng sông Vàm Cỏ Tây. Đây được xem là làng nghề làm trống thủ công truyền thống duy nhất còn lại ở Nam Bộ, nơi nhiều thế hệ thợ vẫn miệt mài giữ nghề giữa nhịp sống hiện đại.

Khác với trống sản xuất công nghiệp, trống Bình An được làm hoàn toàn thủ công, từ chọn gỗ, xử lý da đến chỉnh âm. Chính sự tỉ mỉ ấy khiến tiếng trống nơi đây mang một thanh âm riêng, theo chân người dân đi khắp các đình chùa, trường học và lễ hội trong vùng.

Làng trống Bình An có từ bao giờ?

Nghề trống ở Bình An đã tồn tại hơn 170 năm, do cụ tổ Nguyễn Văn Ty khai mở và truyền lại qua 5 đời con cháu. Đây là một trong những nghề thủ công lâu đời bậc nhất của vùng đất Long An.

Theo lời kể trong làng, cụ Ty vốn làm nghề thương hồ, xuôi ngược buôn bán trên sông nước miền Tây. Trong một lần qua vùng Rạch Gầm – Xoài Mút (Tiền Giang), cụ nghe tiếng trống có thanh âm độc đáo nên xin bái sư học nghề, rồi mang nghề về Bình An gây dựng. Từ đó, tiếng trống bén rễ và trở thành kế sinh nhai gắn bó với bao gia đình nơi đây.

Trống Bình An được làm như thế nào?

Để hoàn thành một chiếc trống, người thợ Bình An phải mất khoảng một tuần, trải qua hơn 20 công đoạn lớn nhỏ — từ chọn gỗ, xẻ tang, phơi, ghép, căng da cho đến chỉnh âm. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi kinh nghiệm và sự kiên nhẫn tích lũy qua nhiều năm.

Riêng khâu xử lý da rất công phu: thợ căng da trâu lên mặt trống rồi dùng dao sắc cạo lông thủ công thay vì đốt lửa, để cảm nhận độ dày mỏng từng vùng da mà chỉnh âm cho chuẩn. Da trâu cái già được chuộng vì sợi da dai, chắc, cho tiếng trống vang và bền.

Trống Bình An có những loại nào?

Làng Bình An làm đủ loại trống phục vụ nhiều nhu cầu khác nhau, từ trường học, đình chùa đến lễ hội và nghệ thuật dân gian. Sự đa dạng này chính là điều giúp nghề trống tồn tại và lan tỏa khắp các vùng miền.

• Trống trường: dùng báo hiệu giờ học, quen thuộc với bao thế hệ học trò.
• Trống đình, trống chùa: phục vụ nghi lễ tín ngưỡng, lễ cúng đình, lễ chùa.
• Trống lân – sư – rồng: theo các đoàn múa lân, cần tiếng vang khỏe, giòn giã.
• Trống chầu, trống sấm, trống Bát Nhã, trống cơm: dùng trong hát bội, nhạc lễ và sinh hoạt văn hóa truyền thống.

Mỗi loại trống đòi hỏi cách căng da và chỉnh âm khác nhau, nên người thợ giỏi phải "nghe" được tiếng trống trong đầu trước khi hoàn thiện sản phẩm.

Vì sao làng trống Bình An là di sản quốc gia?

Năm 2025, nghề làm trống Bình An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (Quyết định số 2202/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025), ghi nhận giá trị của một làng nghề thủ công lâu đời và độc đáo của Nam Bộ. Đây là niềm tự hào lớn của người dân Tân Trụ và cả tỉnh Long An.

Tuy vậy, nghề cũng đang đứng trước nhiều thử thách. Hơn mười năm trước làng từng có hơn ba mươi hộ làm trống, nay con số đã vơi đi đáng kể khi lớp trẻ chọn nghề khác và nguồn gỗ rừng ngày một khan hiếm. Việc được công nhận di sản vì thế càng có ý nghĩa trong việc tiếp thêm động lực giữ nghề. Bạn có thể tìm hiểu thêm về văn hóa độc đáo của Miền Tây để thấy bức tranh đầy đủ hơn về những giá trị đang được gìn giữ.

Kết hợp tham quan làng trống Bình An với điểm nào ở Long An?

Nằm ở vùng hạ Long An ven sông Vàm Cỏ, làng trống Bình An rất hợp để ghép vào hành trình khám phá văn hóa và thiên nhiên của tỉnh:

• Ghé thăm làng nổi Tân Lập — rừng tràm xanh ngút ngàn, một trong những điểm đến nổi bật của Long An.
• Khám phá khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen để hiểu thêm hệ sinh thái vùng Đồng Tháp Mười.
• Tìm hiểu nghề trống ngay tại các hộ làm nghề trong làng để được tận mắt xem thợ căng da, chỉnh âm.

Khi tới làng, bạn nên trò chuyện trực tiếp với các nghệ nhân — như Nghệ nhân Ưu tú Năm Mến (Nguyễn Văn Mến) và lớp thợ kế cận — để cảm nhận trọn vẹn câu chuyện hơn trăm năm giữ lửa nghề.

Câu hỏi thường gặp

Làng nghề trống Long An nằm ở đâu?

Làng nghề trống Bình An nằm ở xã Bình Lãng, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, bên dòng sông Vàm Cỏ Tây. Đây được xem là làng làm trống thủ công truyền thống duy nhất còn lại ở khu vực Nam Bộ.

Làng trống Bình An có lịch sử bao lâu?

Nghề trống Bình An đã có hơn 170 năm, do cụ tổ Nguyễn Văn Ty khai mở và truyền lại qua 5 đời con cháu. Đây là một trong những làng nghề thủ công lâu đời bậc nhất của vùng đất Long An.

Trống Bình An được làm từ gì?

Tang trống truyền thống làm từ gỗ sao (nay phổ biến dùng gỗ ghép do gỗ rừng khan hiếm), còn mặt trống căng bằng da trâu. Người thợ phải trải qua hơn 20 công đoạn thủ công và mất khoảng một tuần để hoàn thành một chiếc trống.

Làng trống Bình An được công nhận di sản khi nào?

Nghề làm trống Bình An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2202/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025, ghi nhận giá trị của một làng nghề thủ công lâu đời ở Nam Bộ.

Tour Miền Tây liên quan

Nếu muốn kết hợp khám phá văn hóa Long An và các tỉnh Tây Nam Bộ trong cùng hành trình, bạn có thể tham khảo một số tour khởi hành từ TP.HCM dưới đây:

• Tour Sài Gòn – Sóc Trăng – Bạc Liêu – Cà Mau – Cần Thơ 3N2Đ
  Hành trình ven biển Tây Nam Bộ, có ghé vùng đất Cà Mau và dấu ấn văn hóa Khmer.
• Tour Miền Tây 2N1Đ: Mỹ Tho – Bến Tre – Cần Thơ
  Lựa chọn ngắn ngày khám phá cù lao sông Tiền và chợ nổi Cái Răng.
• Tour Cần Thơ 3N2Đ: Chợ Nổi Cái Răng – Miếu Bà Chúa Xứ – Trà Sư
  Hành trình 3 ngày qua Đồng Tháp, Châu Đốc và rừng tràm Trà Sư.

Xem thêm danh mục tour Miền Tây theo số ngày: 1 ngày · 2 ngày · 3 ngày · 4 ngày · 5 ngày · 6 ngày