Lễ Hội Làm Chay Tầm Vu Long An: Lễ Cầu An Đặc Sắc

Mỗi độ rằm tháng Giêng, thị trấn Tầm Vu lại rộn ràng tiếng trống chiêng, người dân khắp huyện Châu Thành đổ về đình Tân Xuân để cùng dự lễ hội Làm Chay — lễ hội dân gian cầu an độc đáo bậc nhất đất Long An, với hình Ông Tiêu cao lừng lững trên giàn và những chiếc hoa đăng lập lờ trôi trên sông. Bạn đang muốn biết lễ hội này có nguồn gốc thế nào, vì sao gọi là "Làm Chay", diễn ra khi nào, gồm những nghi thức gì và mang ý nghĩa ra sao? Bài viết của Du Lịch Bình Minh — đơn vị chuyên tour Miền Tây từ năm 2008 — sẽ tổng hợp chi tiết ngay dưới đây.

Lễ hội Làm Chay là gì? Nguồn gốc và ý nghĩa

Lễ hội Làm Chay là một lễ hội dân gian truyền thống của người dân thị trấn Tầm Vu, mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng bội thu và cầu siêu cho các vong linh. Tên gọi "Làm Chay" thực ra là cách đọc trại của "làm trai đàn", do cách phát âm lẫn lộn giữa "tr" và "ch" của người Nam Bộ.

Theo lưu truyền địa phương, lễ hội gắn với việc tưởng nhớ hai chí sĩ yêu nước Đỗ Tường Phong và Đỗ Tường Tự bị thực dân Pháp xử bắn. Khi đó chính quyền nghiêm cấm việc làm ma chay, khóc thương; nhân lúc dịch bệnh và sâu rầy phá hoại mùa màng, người dân Tầm Vu mượn cớ lập trai đàn vừa để đuổi côn trùng, cầu mùa, vừa kín đáo làm lễ cầu siêu cho các chí sĩ. Từ đó, lễ Làm Chay được duy trì và trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc sắc của cả vùng.

Lễ hội Làm Chay diễn ra khi nào và ở đâu?

Lễ hội Làm Chay được tổ chức hằng năm vào dịp rằm tháng Giêng âm lịch, với phần chính lễ tập trung trong hai ngày 15 và 16 tháng Giêng (một số năm các hoạt động bắt đầu từ ngày 14). Trung tâm của lễ hội là đình Tân Xuân, ngay tại thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành, tỉnh Long An.

Không gian lễ hội không bó hẹp trong một địa điểm mà trải rộng khắp thị trấn, kết nối nhiều cơ sở tín ngưỡng và dòng sông Tầm Vu.

Với người dân Châu Thành, đây là dịp lễ lớn nhất trong năm, thu hút đông đảo bà con và du khách thập phương về dự.

Lễ hội Làm Chay được công nhận di sản như thế nào?

Lễ hội Làm Chay đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2014, ghi nhận những giá trị văn hóa, lịch sử và nhân văn lâu đời của lễ hội. Đây là sự khẳng định cho sức sống bền bỉ của một sinh hoạt tín ngưỡng dân gian.

Gắn liền với lễ hội là đình Tân Xuân — di tích lịch sử - văn hóa, đồng thời là trung tâm tổ chức các nghi thức chính. Việc lễ hội và ngôi đình cùng được tôn vinh cho thấy đây không chỉ là một dịp hội hè, mà còn là không gian lưu giữ ký ức cộng đồng của vùng đất Tầm Vu.

Các nghi thức chính trong lễ hội Làm Chay

Lễ hội Làm Chay nổi bật ở chuỗi nghi thức trải dài từ đình Tân Xuân đến chùa Linh Phước, chùa Ông, các miễu, miếu trong vùng và ra tận sông Tầm Vu. Mỗi nghi thức đều hướng tới việc cầu an cho người sống và cầu siêu cho người đã khuất.

• Thỉnh Ông Tiêu: rước Tiêu Diện Đại sĩ (Ông Tiêu) — vị thần cai quản cô hồn — từ chùa Linh Phước về, hình Ông Tiêu cao khoảng 2m được đặt trang trọng trên giàn tại đình Tân Xuân.
• Chiêu u (thỉnh cô hồn): đoàn người đến các điểm trong vùng cúng vái, thỉnh các vong linh, cô hồn về tụ tại giàn Ông Tiêu để được siêu độ.
• Thả hoa đăng, thả thuyền: chiếc thuyền giấy khung tre đặt trên bè chuối cùng những ngọn hoa đăng được thả xuôi dòng sông Tầm Vu, mang ý nghĩa tiễn đưa và soi đường cho vong linh.
• Xô giàn, đốt Ông Tiêu: nghi thức kết thúc vào nửa đêm 16 — lễ vật trên giàn được rải xuống chia cho mọi người, sau đó đốt hình Ông Tiêu cùng vàng mã, khép lại lễ hội.

Chính nghi thức xô giàn và đốt Ông Tiêu mang đến khoảnh khắc cao trào, khi cả cộng đồng cùng hòa vào một nghi lễ vừa thiêng liêng vừa sôi động.

Trải nghiệm gì khi tham dự lễ hội Làm Chay?

Đến với lễ hội Làm Chay, du khách được hòa mình vào một không gian văn hóa dân gian hiếm có, nơi phần lễ trang nghiêm đan xen phần hội nhộn nhịp suốt mấy ngày rằm. Đây là cơ hội để hiểu hơn về đời sống tâm linh và tinh thần cộng đồng của người dân Miền Tây.

Một điểm rất đáng quý của lễ Làm Chay là tinh thần hướng về cộng đồng: người dân đến đây không cầu xin phúc lộc riêng tư mà cùng cầu cho mưa thuận gió hòa, xóm làng bình an. Bạn có thể ngắm hình Ông Tiêu được dựng trên giàn, theo chân đoàn chiêu u, xem thả hoa đăng trên sông và chứng kiến giây phút xô giàn náo nhiệt khi lễ vật được chia cho mọi người. Nếu muốn tìm hiểu thêm mạch văn hóa của cả vùng, bạn có thể tham khảo bài viết về văn hóa độc đáo của Miền Tây để có cái nhìn tổng thể trước chuyến đi.

Du khách cần lưu ý gì khi tham dự lễ hội Làm Chay?

Vì là lễ hội tín ngưỡng của cộng đồng, du khách nên giữ thái độ tôn trọng và chủ động sắp xếp lịch trình để tránh cao điểm quá đông. Một vài lưu ý nhỏ sẽ giúp chuyến đi trọn vẹn hơn:

• Canh đúng dịp rằm tháng Giêng và đặt chỗ nghỉ sớm, vì hai ngày 15 – 16 rất đông người dự.
• Ăn mặc lịch sự, giữ trật tự khi tham dự các nghi thức tại đình Tân Xuân và các cơ sở tín ngưỡng.
• Xin phép trước khi chụp ảnh người đang hành lễ, không chen lấn trong lúc xô giàn.
• Có thể kết hợp tham quan làng nổi Tân Lập và khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen để hiểu thêm về thiên nhiên, sinh thái Long An trong cùng hành trình.

Chuẩn bị chu đáo một chút, bạn sẽ có một dịp rằm tháng Giêng thật ý nghĩa giữa lòng đất Châu Thành.

Câu hỏi thường gặp

Lễ hội Làm Chay diễn ra khi nào và ở đâu?

Lễ hội Làm Chay được tổ chức hằng năm vào dịp rằm tháng Giêng âm lịch, với phần chính lễ trong hai ngày 15 và 16 tháng Giêng. Lễ hội diễn ra tại đình Tân Xuân, thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành, tỉnh Long An, lan ra nhiều cơ sở tín ngưỡng và sông Tầm Vu.

Vì sao lễ hội có tên là "Làm Chay"?

"Làm Chay" là cách đọc trại của "làm trai đàn", do người Nam Bộ thường phát âm lẫn giữa "tr" và "ch". Lễ vốn là một đàn trai cầu siêu, cầu an; qua thời gian, cách gọi "Làm Chay" trở nên quen thuộc và gắn liền với lễ hội của người dân Tầm Vu.

Nghi thức đặc sắc nhất của lễ hội Làm Chay là gì?

Đặc sắc nhất là nghi thức thỉnh Ông Tiêu, thả hoa đăng trên sông Tầm Vu và đặc biệt là xô giàn, đốt Ông Tiêu vào nửa đêm 16 tháng Giêng. Khi đó lễ vật trên giàn được rải xuống chia cho mọi người, rồi hình Ông Tiêu được hóa cùng vàng mã, khép lại lễ hội trong không khí náo nhiệt.

Lễ hội Làm Chay đã được công nhận di sản chưa?

Rồi. Lễ hội Làm Chay đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2014. Đây là sự ghi nhận cho giá trị văn hóa, lịch sử và nhân văn lâu đời của một lễ hội dân gian tiêu biểu ở Long An.

Tour Miền Tây liên quan

Nếu muốn kết hợp khám phá văn hóa, lễ hội và sông nước Tây Nam Bộ trong cùng hành trình, bạn có thể tham khảo một số tour khởi hành từ TP.HCM dưới đây:

• Tour Miền Tây 2N1Đ: Mỹ Tho – Bến Tre – Cần Thơ
  Lựa chọn ngắn ngày khám phá cù lao sông Tiền và chợ nổi Cái Răng.
• Tour Mỹ Tho – Bến Tre 1 ngày
  Hành trình trong ngày qua sông Tiền, cù lao và miệt vườn Bến Tre.
• Tour Cần Thơ 3N2Đ: Chợ Nổi Cái Răng – Miếu Bà Chúa Xứ – Trà Sư
  Hành trình 3 ngày qua Đồng Tháp, Châu Đốc và rừng tràm Trà Sư.

Xem thêm danh mục tour Miền Tây theo số ngày: 1 ngày · 2 ngày · 3 ngày · 4 ngày · 5 ngày · 6 ngày