Nhà Cổ Huỳnh Phủ Bến Tre: Di Tích Trăm Năm

Nhà cổ Huỳnh Phủ (nhà cổ Hương Liêm) là ngôi nhà gỗ hơn 100 năm tuổi tại xã Đại Điền, tỉnh Vĩnh Long — trước 1/7/2025 thuộc huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre — được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia từ năm 2011. Nhà do hậu duệ đời thứ sáu dòng họ Huỳnh quản lý và đón khách, nên khi tham quan cần giữ ý tứ, không chạm vào hiện vật và các mảng chạm khắc gỗ cổ. Bài phù hợp với người muốn tìm hiểu kiến trúc nhà cổ Nam Bộ hoặc đang lên lịch trình khám phá vùng Thạnh Phú cũ. Nội dung do Du Lịch Bình Minh tổng hợp gồm vị trí, lịch sử dòng họ Huỳnh, kiến trúc 48 cột gỗ lim và kinh nghiệm tham quan.

Nhà cổ Huỳnh Phủ ở đâu?

Nhà cổ Huỳnh Phủ tọa lạc tại ấp Khu Phố, xã Đại Điền, tỉnh Vĩnh Long — trước ngày 1/7/2025 là xã Đại Điền, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre. Đây là một trong những ngôi nhà cổ đẹp và quý hiếm bậc nhất còn giữ được của vùng đất xứ Dừa.

Theo Nghị quyết 202/2025/QH15, từ 1/7/2025 tỉnh Bến Tre đã hợp nhất cùng Trà Vinh và Vĩnh Long thành tỉnh Vĩnh Long (mới), trung tâm hành chính đặt tại TP. Vĩnh Long. Cùng đợt sắp xếp, xã Đại Điền cũ được nhập chung với các xã Phú Khánh, Tân Phong và Thới Thạnh để lập xã Đại Điền mới, diện tích khoảng 59,26km², nên khu mộ dòng họ Huỳnh ở Phú Khánh nay cũng cùng nằm trên địa bàn xã Đại Điền. Từ trung tâm khu vực, du khách đi theo Quốc lộ 57, đến xã Đại Điền rẽ vào đường ĐH.24 và chạy thêm khoảng 2km, hoặc lấy mốc cầu Tân Phong (cách nhà cổ chừng 2km) để định hướng.

Hơn 100 năm tuổi, ngôi nhà vẫn giữ nguyên vẻ cổ kính và những giá trị nghệ thuật hiếm có của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Chủ nhân nhà cổ Huỳnh Phủ là ai?

Chủ nhân ngôi nhà là ông Huỳnh Ngọc Khiêm, dân gian quen gọi Hương Liêm (1843–1927), một điền chủ giàu có nức tiếng vùng Bến Tre xưa. Tên gọi "nhà cổ Hương Liêm" cũng bắt nguồn từ chính tên gọi này của ông.

Theo các bài viết trên báo chí, ông Khiêm vốn gốc miền Trung, vào Nam lập nghiệp rồi gây dựng cơ ngơi rộng lớn với gần 2.000 mẫu đất, thuộc hàng điền chủ giàu có bậc nhất vùng đất này thời bấy giờ. Ngôi nhà là di sản ông để lại, phản ánh sự sung túc và gu thẩm mỹ tinh tế của tầng lớp điền chủ Nam Bộ cuối thế kỷ 19. Hiện nay, hậu duệ đời thứ sáu của dòng họ — ông Huỳnh Ngọc Thu cùng vợ là bà Lê Thị Hai — là người trực tiếp quản lý và đón khách tham quan.

Nhà cổ Huỳnh Phủ được xây dựng như thế nào?

Nhà cổ Huỳnh Phủ được khởi công khoảng năm 1890 và làm lễ tân gia năm 1904 (có tài liệu ghi mốc khởi công sớm hơn, năm 1884). Toàn bộ gỗ quý được ông Huỳnh Ngọc Khiêm cho vận chuyển từ miền Trung vào, theo phong cách kiến trúc nhà rường Huế.

Đây là quá trình xây dựng công phu hiếm thấy ở một ngôi nhà dân gian Nam Bộ: gỗ phải chọn lựa kỹ, thợ chạm khắc lành nghề được mời về làm việc trong nhiều năm liền trước khi ngôi nhà hoàn thiện. Chính sự kỳ công đó khiến nhà cổ Huỳnh Phủ trở thành một trong những công trình nhà gỗ cổ có quy mô và độ tinh xảo thuộc hàng hiếm hoi còn lại ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Kiến trúc nhà cổ Huỳnh Phủ có gì đặc sắc?

Nhà cổ Huỳnh Phủ được cất theo kiểu nhà xuyên trính, hình chữ Nhất, ba gian hai chái — lối kiến trúc nhà gỗ truyền thống thuộc dạng hiếm hoi còn giữ nguyên vẹn ở khu vực này. Gian giữa là nơi thờ tự và sinh hoạt chung của gia đình.

• Khung nhà dựng trên 48 cây cột tròn bằng gỗ lim và căm xe, đường kính khoảng 0,40–0,50m mỗi cột.
• Giai đoạn 1945–1954, một số cột gỗ hư hỏng được thay bằng cột gạch (khoảng 32 cột theo ghi nhận của Cổng thông tin du lịch Việt Nam).
• Nền xây tam cấp, lót gạch tàu; mái lợp ngói âm dương, phần dạ ngói có trang trí hoa văn men màu.

Từng chi tiết trong kết cấu đều cho thấy bàn tay tài hoa của nghệ nhân xưa và mức đầu tư hiếm có của một gia đình điền chủ Nam Bộ.

Những chạm khắc và hiện vật quý nào ở nhà cổ Huỳnh Phủ?

Nhà cổ Huỳnh Phủ nổi bật với hệ thống chạm khắc gỗ và trang trí nội thất công phu bậc nhất trong các nhà cổ Nam Bộ còn lại. Bức hoành phi sơn son thếp vàng có diện tích khoảng 100m², chạm nổi cảnh thiên nhiên sinh động với chim muông, hoa lá.

Các bức chạm khắc trên vì kèo và liễn áp cột thể hiện nhiều đề tài dân gian quen thuộc: bát bửu, tứ linh, tứ quý, sen hạc, cùng hình ảnh cua, cá, tôm, kỳ lân, phụng, trái mãng cầu, trái điều, hoa sen. Đặc biệt, đề tài Nhị Thập Tứ Hiếu được chạm trên hệ vì kèo thể hiện chiều sâu văn hóa, đạo lý hiếm thấy ở những nhà cổ khác trong vùng.

Hiện vật được nhắc đến nhiều nhất là bộ liễn ốp cột cẩn ốc xà cừ: thân cây được khoét rỗng ruột để ốp khít vào từng cây cột, tạo hiệu ứng lấp lánh đặc trưng mỗi khi có ánh sáng chiếu vào.

Nhà cổ Huỳnh Phủ có giá trị di tích thế nào?

Nhà cổ Huỳnh Phủ cùng khu mộ vợ chồng ông Hương Liêm được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 1251/QĐ-BVHTTDL, ngày 14/4/2011. Khu mộ xây năm Tân Hợi (1911) bằng đá xanh, rộng 966m², cách nhà cổ khoảng 3km.

Giai đoạn 2013–2015, di tích được đầu tư trùng tu, tập trung khắc phục phần mái ngói và hệ rui mè xuống cấp theo thời gian. Với du khách, đây là điểm đến lý tưởng để tìm hiểu kiến trúc nhà cổ Nam Bộ và đời sống của giới điền chủ miền Tây xưa. Nếu muốn xem thêm các điểm đến khác của vùng xứ Dừa, có thể tham khảo thêm địa điểm du lịch Bến Tre.

Muốn tìm hiểu thêm đời sống tín ngưỡng của xứ Dừa, mời xem lễ Kỳ Yên đình Phú Tự Bến Tre và cây Bạch Mai 300 năm.

Tham quan nhà cổ Huỳnh Phủ cần lưu ý gì?

Vì là di tích có tuổi đời hơn trăm năm, du khách nên giữ ý thức bảo vệ khi tham quan nhà cổ Huỳnh Phủ. Hiện gia đình hậu duệ trực tiếp đón khách và thường kể lại lịch sử dòng họ Huỳnh cho người ghé thăm.

• Không chạm tay vào các hiện vật, chạm khắc để tránh hư hại.
• Giữ trật tự, ăn mặc lịch sự khi vào khu nhà cổ.
• Ngay phía sau khu di tích còn có một vườn nho nhỏ khoảng 500m² do gia đình hậu duệ trồng, có thể ghé chụp ảnh hoặc mua nho nếu đúng vụ.
• Có thể kết hợp ghé biển Cồn Bửng cũng thuộc vùng Thạnh Phú cũ trong cùng hành trình.

Ghé nhà cổ Huỳnh Phủ, du khách có dịp chiêm ngưỡng trọn vẹn kiến trúc và đời sống điền chủ Nam Bộ hơn 100 năm trước.

Câu hỏi thường gặp

Nhà cổ Huỳnh Phủ ở đâu?

Nhà cổ Huỳnh Phủ nằm ở ấp Khu Phố, xã Đại Điền, tỉnh Vĩnh Long — trước 1/7/2025 thuộc huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre. Đây là ngôi nhà cổ hơn trăm năm tuổi, được xếp hạng di tích cấp Quốc gia. Khuôn viên nhà rộng khoảng 500m², hiện vẫn do con cháu gia đình Hương Liêm trông coi và mở cửa đón khách tham quan.

Nhà cổ Huỳnh Phủ của ai?

Ngôi nhà là di sản của ông Huỳnh Ngọc Khiêm (Hương Liêm, 1843–1927), một điền chủ giàu có ở Bến Tre xưa, nên còn được gọi là nhà cổ Hương Liêm. Hiện hậu duệ đời thứ sáu là ông Huỳnh Ngọc Thu quản lý và đón khách. Theo tư liệu địa phương, ông Hương Liêm gốc miền Trung vào Nam lập nghiệp và từng sở hữu gần 2.000 mẫu đất.

Nhà cổ Huỳnh Phủ xây dựng năm nào?

Ngôi nhà được khởi công khoảng năm 1890 (có tài liệu ghi 1884) và làm lễ tân gia năm 1904. Đến nay đã hơn một thế kỷ, ngôi nhà vẫn giữ được kiến trúc và nội thất cổ độc đáo. Giai đoạn 2013–2015, di tích được trùng tu, tập trung khắc phục phần mái ngói âm dương và hệ rui mè đã xuống cấp.

Nhà cổ Huỳnh Phủ có gì đặc sắc?

Nổi bật là kiến trúc nhà gỗ chữ Nhất ba gian hai chái với 48 cột gỗ lim, căm xe, hoành phi sơn son thếp vàng, liễn cẩn ốc xà cừ và các bức chạm khắc gỗ tinh xảo với nhiều đề tài truyền thống như bát bửu, tứ linh, Nhị Thập Tứ Hiếu. Nhà theo kiểu xuyên trính, mái lợp ngói âm dương có hoa văn men màu, mang dáng dấp kiến trúc Huế giữa vùng xứ Dừa.

Nhà cổ Huỳnh Phủ được công nhận di tích khi nào?

Nhà cổ Huỳnh Phủ cùng khu mộ vợ chồng ông Hương Liêm được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 1251/QĐ-BVHTTDL, ký ngày 14/4/2011. Sau khi xếp hạng, di tích được đầu tư trùng tu giai đoạn 2013–2015 để khắc phục phần mái và hệ rui mè xuống cấp.

Xem thêm danh mục theo số ngày: Tour Miền Tây 1 ngày · Tour Miền Tây 2 ngày · Tour Miền Tây 3 ngày · Tour Miền Tây 4 ngày