Nhà Trăm Cột Long An: Kiệt Tác Nhà Rường Trăm Năm Cần Đước

Bước qua khoảng sân vườn rợp bóng cây ở Long Hựu Đông, mái ngói âm dương rêu phong hiện ra, rồi cả một rừng cột gỗ cẩm lai bóng nâu sừng sững đỡ lấy bộ mái chạm trổ tinh xảo — đó là ấn tượng đầu tiên khi đặt chân đến Nhà Trăm Cột Long An. Ngôi nhà này nằm ở đâu, vì sao gọi "trăm cột" nhưng lại có tới 120 cây cột, ai đã dựng nên nó, kiến trúc kiểu Huế có gì đặc biệt và đến tham quan cần lưu ý gì? Du Lịch Bình Minh — đơn vị chuyên tour Miền Tây từ năm 2008 — sẽ tổng hợp chi tiết ngay dưới đây.

Nhà Trăm Cột Long An ở đâu, vì sao đáng đến một lần?

Nhà Trăm Cột tọa lạc tại xã Long Hựu Đông, huyện Cần Đước, tỉnh Long An, bên tả ngạn sông Vàm Cỏ Đông. Đây là một trong những ngôi nhà cổ độc đáo bậc nhất Nam Bộ, nổi tiếng nhờ kiến trúc nhà rường kiểu Huế hiếm thấy giữa vùng miệt vườn sông nước.

Điều khiến ngôi nhà đặc biệt không chỉ là tuổi đời hơn một thế kỷ, mà còn ở giá trị nghệ thuật chạm khắc gỗ vào loại tinh xảo nhất miền Tây. Công trình đã được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia (loại hình kiến trúc nghệ thuật) theo Quyết định số 2890-VH/QĐ ngày 27/9/1997.

Vì sao gọi "Nhà Trăm Cột" nhưng thực tế có 120 cột?

Tên gọi "trăm cột" mang nghĩa ước lệ chỉ ngôi nhà có rất nhiều cột, còn trên thực tế công trình có tới 120 cây cột, gồm 68 cột chính dạng tròn và 52 cột phụ dạng vuông. Chính rừng cột gỗ dày đặc này tạo nên không gian bề thế và sự vững chãi đặc trưng của nhà rường.

Toàn bộ ngôi nhà rộng 822m², nằm trong khuôn viên vườn lên tới 4.886m². Hệ cột, kèo, xuyên trính đều bằng gỗ quý như cẩm lai, mun, được liên kết theo lối mộng truyền thống mà gần như không dùng đến đinh sắt.

Những con số trên giúp hình dung quy mô của một công trình nhà gỗ thuộc hàng đồ sộ và công phu bậc nhất còn được gìn giữ ở Nam Bộ.

Ai đã dựng nên ngôi nhà này?

Nhà Trăm Cột do ông Trần Văn Hoa — Hội đồng quận Cần Đước thời Pháp thuộc — cho xây dựng. Công trình được khởi công vào cuối thế kỷ 19, phần khung thô hoàn thành sau khoảng ba năm, rồi tiếp tục hoàn thiện và trang trí cho đến những năm đầu thế kỷ 20.

Riêng phần chạm khắc tinh xảo nhất được giao cho một nhóm khoảng 15 người thợ đến từ làng Mỹ Xuyên (Thừa Thiên – Huế) — làng nghề chạm gỗ trứ danh đất cố đô. Họ lưu lại Long Hựu nhiều năm để hoàn tất từng chi tiết, và công đoạn chạm trổ kéo dài đến khoảng năm 1904 mới khép lại. Chính đôi bàn tay thợ Huế đã đưa hồn cốt nghệ thuật cung đình về với miền sông nước phương Nam.

Kiến trúc nhà rường kiểu Huế độc đáo thế nào?

Nhà Trăm Cột là một ngôi nhà rường mang đậm phong cách thời Nguyễn, kết cấu theo lối xuyên trính, mặt bằng bố trí theo kiểu chữ Quốc (國) với phần nhà chính 3 gian 2 chái thượng – hạ, mái lợp ngói âm dương. Đây là điều hiếm gặp, bởi kiểu nhà rường vốn đặc trưng của xứ Huế lại hiện diện ngay giữa làng quê Cần Đước.

Điểm chạm đến trái tim du khách chính là nghệ thuật chạm khắc gỗ phủ kín hệ vì kèo, bao lam, liễn đối và đồ nội thất. Các đề tài tứ linh, tứ thời, hoa lá, chim muông được chạm lộng, chạm nổi sống động, vừa mang nét trang nghiêm của mỹ thuật cung đình Huế, vừa thấp thoáng hình ảnh dân dã đặc trưng Nam Bộ. Sự giao thoa ấy tạo nên một bản sắc riêng không lẫn với bất kỳ ngôi nhà cổ nào khác.

Có gì để tham quan khi đến Nhà Trăm Cột?

Đến Nhà Trăm Cột, du khách được chiêm ngưỡng một không gian sống cổ kính gần như vẹn nguyên, đồng thời tìm hiểu nếp nhà, nghề mộc và đời sống của giới điền chủ Nam Bộ xưa. Một vài điểm đáng dành thời gian:

• Rừng cột gỗ quý: tận mắt nhìn 120 cây cột cẩm lai, mun bóng màu thời gian nâng đỡ bộ mái bề thế.
• Mảng chạm khắc tinh xảo: quan sát các bao lam, vì kèo chạm tứ linh, hoa lá theo phong cách cung đình Huế.
• Nội thất cổ: bộ trường kỷ, tủ thờ, hoành phi liễn đối được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
• Khuôn viên vườn: không gian cây xanh rộng gần nửa hecta bao quanh, mát mẻ và yên tĩnh.

Vì ngôi nhà hiện vẫn do con cháu dòng họ Trần trông coi và sinh sống, du khách nên giữ ý, xin phép trước khi chụp ảnh và tham quan để tôn trọng không gian riêng của gia chủ.

Cách di chuyển và kết hợp hành trình ở Long An?

Từ TP.HCM, du khách có thể đi ô tô theo quốc lộ về huyện Cần Đước rồi tiếp tục ra xã Long Hựu Đông; quãng đường tương đối gần nên rất phù hợp cho chuyến đi trong ngày hoặc ghép thêm các điểm khác của Long An. Một số gợi ý kết hợp:

• Ghép cùng Làng nổi Tân Lập để có thêm trải nghiệm chèo xuồng giữa rừng tràm xanh mát.
• Khám phá thêm Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen nếu muốn tìm hiểu hệ sinh thái Đồng Tháp Mười.
• Tham khảo hành trình văn hóa độc đáo của Miền Tây để sắp xếp lịch trình nhiều điểm hợp lý.

Do đường vào Long Hựu Đông có đoạn nhỏ và đây là nhà tư nhân, đi theo tour hoặc có người dẫn đường sẽ giúp chuyến tham quan thuận tiện và đúng phép tắc hơn.

Câu hỏi thường gặp

Nhà Trăm Cột Long An nằm ở đâu?

Nhà Trăm Cột tọa lạc tại xã Long Hựu Đông, huyện Cần Đước, tỉnh Long An, nằm bên tả ngạn sông Vàm Cỏ Đông. Đây là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, một trong những ngôi nhà cổ độc đáo nhất vùng Nam Bộ.

Nhà Trăm Cột có thật sự 100 cột không?

Tên gọi "trăm cột" chỉ mang tính ước lệ. Trên thực tế ngôi nhà có tới 120 cây cột, gồm 68 cột chính dạng tròn và 52 cột phụ dạng vuông, tạo nên không gian bề thế đặc trưng của nhà rường kiểu Huế.

Ai xây dựng Nhà Trăm Cột và xây khi nào?

Ngôi nhà do ông Trần Văn Hoa, Hội đồng quận Cần Đước thời Pháp, cho xây dựng. Công trình khởi công từ cuối thế kỷ 19, hoàn thiện vào đầu thế kỷ 20; phần chạm khắc do nhóm thợ làng Mỹ Xuyên (Huế) thực hiện, kéo dài đến khoảng năm 1904.

Đến Nhà Trăm Cột cần lưu ý gì?

Vì đây là nhà tư nhân do con cháu dòng họ Trần trông coi và sinh sống, du khách nên xin phép trước khi tham quan, chụp ảnh, giữ trật tự và tôn trọng không gian gia chủ. Có thể kết hợp ghé Làng nổi Tân Lập hoặc các điểm khác của Long An trong cùng hành trình.

Tour Miền Tây liên quan

Nếu muốn kết hợp khám phá Cà Mau và các tỉnh Tây Nam Bộ trong cùng hành trình, bạn có thể tham khảo một số tour khởi hành từ TP.HCM dưới đây:

• Tour Sài Gòn – Sóc Trăng – Bạc Liêu – Cà Mau – Cần Thơ 3N2Đ
  Hành trình ven biển Tây Nam Bộ, có ghé vùng đất Cà Mau và dấu ấn văn hóa Khmer.
• Tour Miền Tây 2N1Đ: Mỹ Tho – Bến Tre – Cần Thơ
  Lựa chọn ngắn ngày khám phá cù lao sông Tiền và chợ nổi Cái Răng.
• Tour Cần Thơ 3N2Đ: Chợ Nổi Cái Răng – Miếu Bà Chúa Xứ – Trà Sư
  Hành trình 3 ngày qua Đồng Tháp, Châu Đốc và rừng tràm Trà Sư.

Xem thêm danh mục tour Miền Tây theo số ngày: 1 ngày · 2 ngày · 3 ngày · 4 ngày · 5 ngày · 6 ngày