Vu Lan Thắng Hội Cầu Kè Trà Vinh: Di Sản Tín Ngưỡng Người Hoa

Mỗi độ tháng Bảy âm lịch, các ngôi cung thờ Ông Bổn ở huyện Cầu Kè lại nghi ngút khói hương, rộn ràng trống chiêng và dòng người trẩy hội từ khắp nơi đổ về — đó là Vu Lan thắng hội Cầu Kè, lễ hội tín ngưỡng đặc sắc của cộng đồng người Việt gốc Hoa nơi vùng đất Trà Vinh. Bạn đang muốn biết lễ hội này là gì, có nguồn gốc ra sao, diễn ra khi nào, gồm những nghi thức gì và được công nhận di sản như thế nào? Bài viết của Du Lịch Bình Minh — đơn vị chuyên tour Miền Tây từ năm 2008 — sẽ giúp bạn hiểu rõ.

Vu Lan thắng hội Cầu Kè là lễ hội gì?

Vu Lan thắng hội Cầu Kè, dân gian quen gọi là lễ cúng Ông Bổn, là lễ hội truyền thống tiêu biểu của cộng đồng người Việt gốc Hoa ở huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Nét đặc biệt của lễ hội nằm ở sự kết hợp giữa lễ Vu Lan báo hiếu của Phật giáo và lễ vía Ông Bổn — vị thần được người Hoa tôn kính.

Với lịch sử hơn 100 năm, lễ hội không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng riêng của người Hoa mà đã trở thành ngày hội chung của cả ba cộng đồng Kinh, Khmer và Hoa cùng sinh sống tại địa phương. Đây cũng là dịp người dân cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và tưởng nhớ tổ tiên.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Vu Lan thắng hội Cầu Kè?

Lễ hội bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ Ông Bổn của người Hoa khi họ đến định cư, khai khẩn vùng đất Cầu Kè. Ông Bổn được xem là vị thần bảo hộ cộng đồng, che chở dân làng làm ăn, gìn giữ bình an cho xóm làng.

Khi hòa nhập với văn hóa bản địa, người Hoa Cầu Kè đã gắn lễ vía Ông Bổn với mùa Vu Lan báo hiếu của Phật giáo — vốn đề cao đạo hiếu và việc cứu độ vong linh. Sự giao thoa ấy tạo nên một lễ hội mang đậm tinh thần tri ân tổ tiên, gắn kết cộng đồng và phản ánh quá trình cộng cư hòa hợp của các dân tộc ở Trà Vinh.

Vu Lan thắng hội Cầu Kè diễn ra khi nào và ở đâu?

Vu Lan thắng hội Cầu Kè được tổ chức hằng năm vào tháng Bảy âm lịch, cụ thể là từ ngày 25 đến ngày 28 tháng Bảy âm lịch, tại huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Người dân địa phương thường nhắc nhau bằng câu cửa miệng "Hai lăm vào đám, Hai tám ra giàn" để ghi nhớ lịch lễ.

Một trong những nơi diễn ra lễ chính là Vạn Niên Phong Cung, tổ chức nghi lễ đúng dịp 25 đến 28 tháng Bảy âm lịch. Vào những ngày này, các cung thờ Ông Bổn ở Cầu Kè đều nhộn nhịp khác thường với đông đảo người dân và du khách thập phương.

Các nghi thức chính trong Vu Lan thắng hội Cầu Kè?

Trong bốn ngày lễ, người dân Cầu Kè thực hiện khoảng 20 lễ thức liên hoàn theo một lịch bản chặt chẽ, kết hợp nhuần nhuyễn nghi lễ Phật giáo với tín ngưỡng dân gian của người Hoa. Mỗi lễ thức đều mang một ý nghĩa tâm linh riêng.

• Lễ thỉnh chư Phật, chư thần thánh: mời các đấng linh thiêng về chứng giám và phù hộ cho lễ hội.
• Lễ thỉnh kinh, đánh động và lễ hưng tác: khởi đầu các nghi thức tụng niệm, đánh trống chiêng mở hội.
• Lễ trình tổ, khai Chung – Cổ và lễ khai quang: dâng lễ trình tổ tiên, khai chuông trống và làm phép cho lễ hội.
• Lễ cầu quốc thái dân an: cầu cho đất nước thái bình, người dân an lành, mùa màng tốt tươi.

Sự hòa quyện giữa phần lễ trang nghiêm và không khí hội hè rộn ràng tạo nên bản sắc rất riêng của Vu Lan thắng hội — một lễ hội vừa đậm chất tâm linh, vừa giàu tính cộng đồng.

Vu Lan thắng hội Cầu Kè được công nhận di sản như thế nào?

Vu Lan thắng hội huyện Cầu Kè đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 3410/QĐ-BVHTTDL ngày 10/11/2023. Lễ công bố di sản được tổ chức trang trọng vào tối 27/8/2024, ngay trong dịp khai mạc lễ hội.

Với danh hiệu này, Trà Vinh có 8 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó có 5 di sản của đồng bào Khmer cùng Vu Lan thắng hội của người Hoa, lễ hội cúng biển Mỹ Long và nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ. Riêng tại Cầu Kè, Minh Đức Cung (Chùa Ông Bổn) — nơi gắn với tín ngưỡng thờ Ông Bổn — còn được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia theo Quyết định số 410/QĐ-BVHTTDL ngày 29/01/2019.

Du khách tham dự Vu Lan thắng hội Cầu Kè cần lưu ý gì?

Vì là lễ hội tín ngưỡng thiêng liêng của cộng đồng, du khách nên giữ thái độ tôn trọng khi tham dự. Một vài lưu ý nhỏ sẽ giúp chuyến đi trọn vẹn hơn:

• Canh đúng dịp 25 – 28 tháng Bảy âm lịch và sắp xếp chỗ nghỉ sớm vì cao điểm khá đông.
• Ăn mặc lịch sự, giữ trật tự và đi nhẹ nói khẽ trong khu vực hành lễ tại các cung thờ.
• Xin phép trước khi chụp ảnh nghi lễ hoặc người đang hành lễ.
• Có thể kết hợp tham quan danh thắng Ao Bà Om và tìm hiểu thêm Tết Chôl Chnăm Thmây của người Khmer để cảm nhận trọn vẹn bức tranh văn hóa đa sắc tộc của Trà Vinh.

Bạn cũng có thể tham khảo thêm hành trình khám phá văn hóa độc đáo của Miền Tây để sắp xếp lịch trình phù hợp với dịp lễ hội.

Câu hỏi thường gặp

Vu Lan thắng hội Cầu Kè diễn ra khi nào?

Lễ hội diễn ra hằng năm vào tháng Bảy âm lịch, cụ thể từ ngày 25 đến 28 tháng Bảy âm lịch, tại huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Người dân thường nhắc nhau bằng câu "Hai lăm vào đám, Hai tám ra giàn" để ghi nhớ lịch tổ chức lễ hội.

Vu Lan thắng hội Cầu Kè thờ ai?

Lễ hội gắn với tín ngưỡng thờ Ông Bổn — vị thần bảo hộ cộng đồng của người Việt gốc Hoa, kết hợp cùng lễ Vu Lan báo hiếu của Phật giáo. Đây là lễ hội tiêu biểu thể hiện đạo hiếu và tinh thần tri ân tổ tiên của cộng đồng người Hoa ở Cầu Kè.

Vu Lan thắng hội Cầu Kè có gì đặc biệt?

Lễ hội có hơn 100 năm lịch sử, là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, với khoảng 20 lễ thức liên hoàn trong bốn ngày. Nét đặc sắc nằm ở sự giao thoa giữa Phật giáo và tín ngưỡng người Hoa, đồng thời là ngày hội chung của cộng đồng Kinh, Khmer và Hoa.

Vu Lan thắng hội Cầu Kè được công nhận di sản năm nào?

Lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 3410/QĐ-BVHTTDL ngày 10/11/2023, và được công bố trang trọng vào tối 27/8/2024 trong dịp khai mạc lễ hội.

Tour Miền Tây liên quan

Nếu muốn kết hợp khám phá văn hóa Cà Mau và các tỉnh Tây Nam Bộ trong cùng hành trình, bạn có thể tham khảo một số tour khởi hành từ TP.HCM dưới đây:

• Tour Sài Gòn – Sóc Trăng – Bạc Liêu – Cà Mau – Cần Thơ 3N2Đ
  Hành trình ven biển Tây Nam Bộ, có ghé vùng đất Cà Mau và dấu ấn văn hóa Khmer.
• Tour Miền Tây 2N1Đ: Mỹ Tho – Bến Tre – Cần Thơ
  Lựa chọn ngắn ngày khám phá cù lao sông Tiền và chợ nổi Cái Răng.
• Tour Cần Thơ 3N2Đ: Chợ Nổi Cái Răng – Miếu Bà Chúa Xứ – Trà Sư
  Hành trình 3 ngày qua Đồng Tháp, Châu Đốc và rừng tràm Trà Sư.

Xem thêm danh mục tour Miền Tây theo số ngày: 1 ngày · 2 ngày · 3 ngày · 4 ngày · 5 ngày · 6 ngày